Tuesday, October 25, 2005

Het volgende stuk staat in sterk verminkte vorm vandaag in het Reformatorisch Dagblad. Toegegeven, ik heb betere artikelen geschreven, maar het toch al niet geweldige artikel werd nog minder overtuigend en interessant doordat de twee aardigste en meest originele elementen - de verwijzing naar Ben Gurion en naar de Mishnah - door de redactie zijn verwijderd. Jammer, maar helaas.
Irene, Bush en Ben Gurion
Onlangs haalde de oudste zus van koningin Beatrix de krantekoppen met haar uitspraken over de Amerikaanse president Bush en al-Qaida. Prinses Irene zei in de Volkskrant dat George Bush "het totale leidershap" nastreeft, en dat het conflict tussen Al-Qaida en het Westen "moet worden opgelost door vredesonderhandelingen onder toezicht van een onafhankelijke bemiddelaar". Volgens haar moeten "het klassieke vijandsbeeld", vooroordelen en de tunnelvisie die bij Westerse leiders de overhand hebben overboord worden gezet. Ze legt een rechtstreeks verband tussen ( Islamistische ) terreur en de enorme kloof tussen de haves en de have-nots in de wereld. Het zou maar al te gemakkelijk zijn om de woorden van de prinses simpelweg af te doen als het gepraat van een verward en omstreden persoon. Op heel wat websites zijn verwijzingen te vinden naar haar vroegere banden met het fascisme in Spanje en haar dialogen met bomen en dolfijnen. Ze heeft in ieder geval één ding met president Bush gemeen: niet iedereen neemt haar helemaal serieus. Wat ze zegt over Al-Qaida valt inderdaad niet ernstig te nemen. Niet alleen bestaan er juridische bezwaren tegen onderhandelingen ( om maar één voorbeeld te noemen: Al-Qaida is geen staat ), ook de link die mevrouw Van Lippe-Biesterfeld net als veel ander Amerika-antipathisanten legt tussen armoede en terreur is vals. Immers, zo goed als alle terroristen komen voort uit de ( gegoede ) middenklasse van de diverse Moslim-gemeenschappen. Bovendien maken arme Moslims een aanzienlijk deel uit van de slachtoffers van Islamistische terreur. Tenslotte is het gesuggereerde verband een belediging voor alle armen in de wereld: vrijwel niemand van hen zoekt zijn of haar toevlucht tot het doden, vaak op gruwelijke wijze, van onschuldigen. Het is voor ieder weldenkend mens overduidelijk dat het Westen zich nooit of te nimmer zal kunnen veroorloven om aan ook maar één van de eisen van Bin Laden en zijn geestverwanten tegemoet te komen, en dat onderhandelingen met de terroristen ( dus ) onzinnig zijn. Ik vraag me trouwens af wie de prinses op het oog heeft als ze het over een onafhankelijke bemiddelaar heeft. Toch hoeft niet alles wat ze zei als onzin terzijde te worden geschoven. Terreur ontstaat natuurlijk niet in een globaal vacüum, en haar beschrijving van George Bush' beleid als het streven naar totaal leiderschap is helaas niet geheel onwaar. De huidige Amerikaanse regering lijkt soms te denken dat Amerika's weg in alles de enige juiste is, en dat Amerika de hele wereld gerust in haar eentje aankan. Bush' wie-niet-geheel-voor-ons-is-is-tegen-ons houding maakt samenwerking met andere landen moeilijk, zo niet onmogelijk. Ook de verstrengeling van politiek en religie – op zich niet geheel onmerikaans maar in haar heersende vorm soms wat krampachtig en benauwend – roept vragen over de huidige American way op. Natuurlijk valt geen zinnige vergelijking te maken tussen enerzijds wat Bin Laden doet en nastreeft en anderzijds de politieke strategieën en methoden van de regering Bush, maar een meer pluralistische benadering en meer bereidheid tot samenwerking en overleg met Europese en andere bondgenoten zouden meer dan wat dan ook helpen duidelijk te maken dat Amerika, als leider van het Westen, niet toegeeft aan de druk die terreur op het leven in de vrije wereld uitoefent. Bush noemde in een belangrijke toespraak, enkele dagen voor het vraaggesprek met prinses Irene, het bieden van een hoopvol perspectief aan Moslims in het Midden Oosten en elders in de wereld als vijfde en laatste element van Amerika's oorlog tegen de terreur. Desondanks heeft het er soms alles van weg dat hij en 'zijn' neo-conservatieven denken de Islamistische terreur uitsluitend met geweld te kunnen verslaan. In de strijd tegen deze terreur kunnen we volgens mij leren van een beroemde uitspraak van David Ben Gurion. Toen de Engelsen, onder Arabische druk, in 1939 met hun Witboek de immigratie van joodse vluchtelingen vanuit Europa naar Palestina wilden beperken, zei de fameuze Zionistische leider: "We zullen [ met de Engelsen ] de oorlog tegen Hitler voeren alsof er geen Witboek is, en tegen het Witboek [ en de Engelsen ] vechten alsof er geen oorlog is." Met andere woorden, Ben Gurion pleitte voor het simultaan strijden op twee fronten, waarbij de ene strijd geheel los van de ander stond. Als we dit parafraseren zouden we kunnen zeggen dat het Westen twee gelijktijdige oorlogen dient te voeren, die natuurlijk verband met elkaar houden maar niet openlijk met elkaar kunnen worden geassocieerd: de compromisloze oorlog tegen de Islamistische terroristen, en de strijd tegen alles wat ervoor zorgt dat terroristen op sympathie en openlijke dan wel heimelijke steun binnen de verschillende moslimgemeenschappen kunnen rekenen. Kortom, we moeten de terreur bestrijden alsof het onze enige vijand is, en tegelijkertijd – alsof er geen terreur bestaat – de diverse vormen van onrecht in het Midden Oosten bestrijden en de oorzaken voor de woede en frustraties van Moslims waar ook ter wereld weg proberen te nemen. Onderhandelen met Bin-Laden is zinloos en onjuist, maar om hem en zijn verwrongen wereldbeeld werkelijk te overwinnen is meer dan alleen maar pure militaire kracht nodig. De Mishnah ( Spreuken der Vaders, Hoofdstuk 4, vers 1 ) leert ons: "Ben Zoma zei: 'Wie is wijs? Hij die leert van ieder mens' ". Niet alles wat president Bush en prinses Irene zeggen moet bij voorbaat als onzin worden bestempeld, ook al lijken hun levensvisies ons soms wat al te simplistisch. Door wat zij ons zeggen naast de woorden van iemand als Ben Gurion – van wiens leven, denken en handelen heel veel te leren valt – te leggen kunnen wij allemaal weer wat wijzer worden.

No comments: