Thursday, November 01, 2007

Het volgende artikel staat als het goed is vandaag in het Friesch Dagblad.
Over(her)denking
Het is vrijwel zeker toeval dat sinds 2004 twee religieus gemotiveerde politieke moorden, één in Amsterdam-Oost en de ander in hartje Tel Aviv negen jaar daarvoor, ieder jaar rond dezelfde tijd worden herdacht. Van beide moorden weet ik zoals zovelen nog precies waar ik was en wat ik deed toen ik er over hoorde. Op zaterdagavond 4 november 1995 was ik in Qiryat Ono, vlakbij Tel Aviv, bij de oom en tante van mijn echtgenote. Ik wilde graag naar de vredesdemonstratie naast het gemeentehuis van Tel Aviv gaan, maar mijn vrouw wilde dat absoluut niet. Ze vond zo'n massabijeenkomst link, de sfeer in Israël was grimmig, met veel verbaal geweld rond Oslo, zelfmoordaanslagen en spanningen tussen links en rechts, Joden en Arabieren. We volgden de demonstratie en de optredens van artiesten via de televisie. Zo vernamen we vrijwel live dat Rabin was neergeschoten. De eerste gedachte van veel Israëliërs was: “ Als het maar geen Israëlische Arabier is ”. Het was snel bekend dat die ‘ wens ’ was vervuld. Niet dat andere daderopties veel meer hoop boden. Een tijdlang hebben we constant zitten zappen langs alle Israëlische en buitenlandse zenders, tot we op Sky News voor het eerst hoorden dat Yitzhak Rabin was overleden. De datum van de moord op Theo van Gogh is voor mij makkelijk te onthouden. Op de dag dat Van Gogh werd vermoord vierde onze middelste zoon zijn tweede verjaardag. Precies 87 jaar eerder bracht Lord Balfour de naar hem genoemde verklaring uit ( “ De regering van Hare Majesteit beschouwt met instemming de vestiging in Palestina van een nationaal thuis voor het joodse volk ” ). Vorig jaar ( toen de Hebreeuwse datum van de Rabin-herdenking samenviel met de dag van de Van Gogh-herdenking ) vierden we op 2 november naast de vierde verjaardag van onze zoon ook de besnijdenis van zijn broer, die exact een week daarvoor was geboren. Twee jaar daarvoor zat ik 's morgens alleen op mijn werkkamer, thuis, te werken aan mijn proefschrift. 's Morgens vroeg had ik op mijn weblog nog een paar regels gewijd aan een dodelijke zelfmoordaanslag op een markt in Tel Aviv de dag ervoor. Om 10.58 uur schreef ik dat ik op de website van de Telegraaf over de moord had gelezen. Ik voegde nog een cynisch commentaar toe: “ Zou dit gevolgen hebben voor de verkiezing van de Grootste Nederlander? ”. Ik zie nu trouwens op mijn weblog dat toevallig die dag ook Gerrie Knetemann overleed. Mijn eerste gedachte bij het lezen over de moord was, net als 2 1/2 jaar eerder bij de gewelddadige dood van wie uiteindelijk de grootste Nederlander zou worden, dezelfde als die van vele andere Nederlanders: “ Als het maar geen moslim is ”. Deze keer werd deze ‘ wens ’ niet vervuld. Beide misdaden loonden in zekere zin. Israël is vandaag de dag nog gepolariseerder dan twaalf jaar geleden, iets waaraan Yigal Amir's wandaad zeker heeft bijgedragen. Sinds 1995 is er geen Israëlische politicus geweest die de moed en het initiatief van Rabin heeft kunnen evenaren. Sharon's terugtrekking uit Gaza, hoe belangrijk en moedig ook, vormde niet echt een deel van enig vredesplan. Het recente besluit van Minister van Defensie Barak om, als ‘ antwoord ’ op de raketbeschietingen, stroomstoringen in de Gazastrook als wapen te gebruiken laat zien dat – zoals een belangrijke politieke commentator opmerkte – Barak's hersens ( overigens net als die van de hersens van de meeste Palestijnse en Israëlische politici, zo lijkt het ) verstoken van oplossingen zijn. Amir's Palestijnse tegenhangers ( en Mohammed B.'s geestverwanten ) doen ook dagelijks hun duit in het zakje. Door dit alles blijven ‘vredesconferenties’ zoals die in Annapolis eind volgende maand niet meer dan een wassen neus. In Nederland bracht de moord op Van Gogh de mensen ook niet dichter bij elkaar, integendeel. De extreme of te extreem verzoenende of vergoeilijkende toon van veel discussiedeelnemers maakt een echt open en inhoudelijk debat over onderwerpen als integratie en de vrijheid van meningsuiting ( en de mogelijke grenzen daarvan ) onmogelijk. Problemen blijven dooretteren, en als je de diverse media en de online commentaren van websitebezoekers mag geloven is de titel van Max van Weezel en Margalith Kleijwegt's uitstekende Het land van haat en nijd ( dat ik net deze week las ) helaas een maar al te juiste aanduiding van de sfeer in Nederland anno 2004+. Vrijdag in Amsterdam en zaterdagavond in Tel Aviv zullen er weer bloemen worden gelegd. Er zullen weer veel welgemeende en nog meer loze woorden worden gesproken, over samen leven met en respect hebben voor de ander, over de vrije gedachte, en over geweld dat niets oplost. Daarna kunnen we deze twee moorden weer een week of vijftig achter ons laten. Om volgend jaar weer vrolijk verder te herdenken, en ons te herinneren wat we deden en waar we waren, dertien en vier jaar geleden.

No comments: