Thursday, February 12, 2009

And the winner is...

Het volgende artikel staat vandaag in het Friesch Dagblad.
Meermaals werd in Israël afgelopen dinsdag de uitdrukking "Hagiga shel demokratia" ( Een feest van democratie ) gebruikt. Op wat voorspelbare incidenten na liep alles op rolletjes, en de uitslagen waren woensdagochtend al bekend (*). Toch stel ik me een feest anders voor. Ik zou in ieder geval veel van de gasten die ik de laatste paar dagen tot vervelens toe op de televisie gezien heb nooit uitgenodigd hebben. Misschien doelde men onbewust op het katerige gevoel dat de uitkomst van dit feest met zich meebrengt. Als deze week één ding duidelijk, of liever: duidelijker, is geworden, dan is het wel dat de politieke verhoudingen in Israël muurvast liggen. Overal sprak men van een ruk naar rechts in de Israëlische politiek. Maar is die ruk echt zo dramatisch? De Arbeidspartij heeft zes zetels verloren, Meretz (zionistisch, duifachtiger dan de Arbeidspartij) twee. Aan de andere kant heeft Hadash (Arabisch-Joods, niet zionistisch, omvat o.a. de Israelische communistische partij) er een zetel bij, en zijn de twee Arabische partijen gelijk gebleven. Dit laat overigens zien dat de Israëlisch-Arabische kiezers niet, zoals vooral na de Gaza-oorlog werd voorspeld, massaal thuis zijn gebleven. De Likud heeft vijftien zetels gewonnen. Dat is meer dan een verdubbeling ten opzichte van drie jaar geleden. Het valt echter niet te ontkennen dat 27 veel minder is dan 38, het aantal zetels dat de partij in 2003 had. Israël Ons Huis, geleid door Avigdor Lieberman, is zoals voorspeld de derde partij van Israël geworden. Toch was Liebermans winst allerminst spectaculair, tenminste drie zetels minder dan recente peilingen hadden verwacht. De andere twee ultra-nationalistische partijen verloren twee zetels. De rechtse noch linkse Gepensioneerdenpartij, die in 2006 goed was voor zeven zetels maar al gauw door geruzie uiteenviel, haalde de tot drie zetels verhoogde kiesdrempel niet, en schaarde zich daarmee in het lange rijtje van Israëls politieke eendagsvliegen. Alles bij elkaar is er nu een krappe meerderheid (65 van de 120 Knessetzetels) van vijf rechts-nationalistische en rechts-religieuze partijen. Maar het enige wat die partijen bindt is dat ze – op papier – allemaal gekant zijn tegen elke concessie tegenover de Palestijnen. Het zal ongelooflijk moeilijk zijn om met zoveel partijen te komen tot een coalitie die onderling en internationaal kan functioneren. Kadima blijft waarschijnlijk, ondanks het verlies van één zetel, de grootste partij. De electorale prestatie van die partij en van haar partijleider, Livni, is het meest veelzeggende resultaat van deze verkiezingen. Ook al stemden veel Kadima-prominenten en –kiezers vroeger Likud of Arbeidspartij, het blijft een nieuwe partij. Nooit eerder behaalde zo'n nieuwe partij bij de tweede verkiezingen in haar bestaan net zo'n goed resultaat als bij haar lancering. Daarom, en gezien het feit dat de Likud onder Binyamin Nethanyahu al zeker twee jaar meestal een duidelijke voorsprong op Kadima had in de opiniepeilingen, kan Tzippi Livni zonder meer als een winnares van deze verkiezingen worden gezien. Binyamin 'Bibi' Nethanyahu lijkt de grootste persoonlijke verliezer te zijn, meer nog dan Arbeidspartijleider Ehud Barak. Diens partij werd tot een vierde plaats gedegradeerd door Avigdor Lieberman, die net als Livni winnaar is, zij het minder overtuigend en om andere redenen. Maar goed, Bibi dus. Wederom is hij er niet in geslaagd om zijn partij naar een klinkende overwinning te voeren. Zelfs toen hij premier werd, in 1996, gebeurde dat alleen omdat hij de directe confrontatie met Shimon Peres nipt won. In de parallelle parlementsverkiezingen raakte zijn partij per saldo zetels kwijt. In 1999 verloor Nethanyahu ruim van Ehud Barak, en na Bibi's terugkeer in de politiek in 2002 speelde hij binnen de Likud tweede viool onder Ariel Sharon, totdat Sharon besloot om Israëls aanwezigheid in Gaza te beëindigen en – kort voordat hij in coma raakte – uit de Likud te treden en Kadima op te richten. Ook Hamas kan als winnaar worden beschouwd. Net als bij vorige verkiezingen was het overduidelijk dat Hamas en andere extreme Palestijnse facties graag tegenover een rechtse of rechts-extreme regering in Jeruzalem staan. Liever dan tegenover een centrum-rechtse of centrum-linkse coalitie, die zich uitspreekt voor een onderhandelde twee-statenoplossing van 'het' conflict. Sinds de Oslo-akkoorden was er tijdens iedere Israëlische verkiezingscampagne een duidelijke stijging te zien van het aantal raketbeschietingen, zelfmoordaanslagen en andere terreuraanvallen. De Gaza-oorlog had, samen met de Hamas-provocaties die eraan voorafgingen en erop volgden, twee schijnbaar tegengestelde gevolgen: hij versterkte ultra-rechts (Lieberman) en voorkwam een verkiezingsnederlaag van Kadimah en de totale ineenstorting van de Arbeidspartij. En dan de vierde, en laatste, winnaar: (de extreme tak van) de Israëlische kolonistenbeweging. Zij kunnen voorlopig gerust zijn. Het zal voor elke premier zeer moeilijk zijn om in de 18e Knesset een meerderheid te krijgen voor een besluit tot ontruiming van nederzettingen. Anderzijds kan elke premier die zo'n besluit zal nemen rekenen op de vrijwel automatische steun van 55 Knessetleden. Er is dus een patstelling, en de status quo blijft voortduren. Dat brengt ons bij de grootste verliezers: de overgrote meerderheid van Israëliërs en Palestijnen. (*)Op die van de soldaten, diplomaten en nog een aantal andere categorieën kiezers na. Alles bij elkaar minder dan een procent van het totaal, wat niet veel is maar gezien de minieme verschillen van betekenis kan zijn. De definitieve resultaten zijn als het goed is vanavond bekend. De hier vermelde cijfers zijn gebaseerd op de voorlopige uitslagen. PS: Inmiddels zijn alle stemmen geteld. De uitslag is niet veranderd.

No comments: