Wednesday, February 04, 2009

Verkiezingen

Het volgende artikel staat vandaag in het Friesch Dagblad. Een ding was ik vergeten te zeggen: er is een meer dan redelijke kans dat minstens twee van de drie kandidaten voor het premierschap ( het zal vooral tussen Bibi en Livni gaan, maar die twee worden steeds samen met Barak genoemd, ook al kan het zijn dat de Arbeidspartij qua aantal zetels de vierde partij wordt, na Likud, Kadima en Israel Ons Huis; ik zie nu trouwens dat de Nederlandse afkorting van Liebermans partij dezelfde is als die van de vereniging van Nederlandse immigranten in Israel, Irgoen Olei Holland ) samen in het nieuwe kabinet zullen plaatsnemen. Ook een regering van nationale eenheid ( met bijvoorbeeld Nethanyahu als premier, Livni als minister van BuZa, Barak op Defensie ) is een mogelijkheid. Alles hangt natuurlijk af van de uitslag volgende week dinsdag.
Niets nieuws onder de brandende zon
Wie dezer dagen in Israël rondrijdt ziet overal reclameborden met de gezichten van diverse lijsttrekkers. Op de televisie beland je tijdens het zappen af en toe in de zendtijd voor politieke partijen, waarin diezelfde gezichten voorbijkomen, plus de vaak totaal onbekende tronies van mensen die in de meeste gevallen geen noemenswaardige lijst hebben om te trekken. Op de website van de Centrale Verkiezingsraad staan de namen van 34 partijen. Volgens zo goed als alle opiniepeilingen zullen ‘slechts’ twaalf daarvan volgende week dinsdag de kiesdrempel halen. Dat zijn per saldo dezelfde twaalf partijen die nu ook al in de Knesset vertegenwoordigd zijn. De Partij voor de Rechten van de Man in het Gezin zal er bijvoorbeeld vrijwel zeker (wederom) niet in slagen een vertegenwoordiger in het Israëlische parlement te krijgen. Hetzelfde geldt hoogstwaarschijnlijk voor een partij die zich "Holocaustoverlevenden plus voormalige Groen Blad-leden" noemt. In de promo van die lijst pleit een langharige jongeman, de voormalige voorzitter van Groen Blad (een partij die zich, dit jaar onder leiding van de komiek Gil Kopatch, voor legalisering van softdrugs sterk maakt) voor de rechten van holocaustoverlevenden, waarna een oudere man ons zegt dat softdrugs legaal gemaakt moeten worden. Wat bleek, de twee stonden achter elkaar in de rij bij de afdeling van het ministerie van Justitie waar partijen geregistreerd worden. Ze begrepen blijkbaar dat ze ieder apart geen schijn van kans op een zetel maken, dus besloten ze gezamenlijk, met een lijst waarvan de naam menige wenkbrauw in Israël heeft doen fronsen, de kiezer een kans te geven zijn of haar stem verloren te laten gaan. Op het eerste gezicht zijn er grote veranderingen op komst na 10 februari. De Likud, onder leiding van voormalig premier Binyamin Nethanyahu, heeft nu 12 zetels en zou er volgens sommige peilingen 16 bijkrijgen. Dat is heel veel, maar wat veel opvallender is is dat Kadima – de partij die in 2005 in feite uit het niets werd opgericht en vooral voormalige prominenten van Likud en de Arbeidspartij verenigde – in alle recente peilingen ruim 20 van haar 29 zetels behoudt. Als die peilingen kloppen, veranderen de verhoudingen niet eens zoveel, zeker niet ten opzichte van 2003. Wel duiden alle tekenen op een rechts-ultrarechtse coalitie in plaats van de huidige regering, waarin Kadima, de Arbeidspartij, Shas (ultra-orthodox) en de Gepensioneerdenpartij elkaar vooral tegenwerkten. De Likud had voor de vorige verkiezingen 27 zetels, dat zouden er nu misschien iets meer worden. Israel Ons Huis, in zekere zin net als de PVV een one-man-one-issue partij (geleid door Avigdor Lieberman, met anti-Arabische retoriek als belangrijkste electorale trekpleister, en vooral populair onder Russische immigranten), krijgt er volgens de peilingen weliswaar zetels bij, maar de Nationale Unie-Joodse Huis lijst verliest er daarentegen volgens de peilingen bijna evenveel. De namen van sommige partijen – links en rechts – klinken overigens in het Hebreeuws nauwelijks minder eng dan in het Nederlands. De tien, vijftien Knessetzetels waar het om draait lijken om de zoveel jaar te roteren tussen de Likud, Kadima en de Arbeidspartij. De laatstgenoemde zit al jarenlang in een enorme dip, al heeft het optreden van minister van Defensie Ehud Barak tijdens de oorlog in Gaza en Zuid-Israël de daling zo te zien ietwat afgeremd. Drie 'Arabische' partijen hebben nu samen tien zetels, dat aantal zal ongeveer hetzelfde blijven, tenzij de Israëlische Arabieren – van wie een aanzienlijk deel ook op 'Joodse'/zionistische partijen stemt – massaal thuisblijven. Als je één woord mag gebruiken om de sfeer onder Israëlische kiezers te beschrijven dan is het wel apathie. Dit komt mede doordat bijna geen enkele partij de kiezer van haar eigen gelijk probeert te overtuigen, maar vooral laat zien en horen hoe ongeschikt, corrupt en levensgevaarlijk de andere partijen zijn. Na twee oorlogen kort na elkaar – de volgende lijkt slechts een kwestie van tijd – gaan ook deze verkiezingen vrijwel uitsluitend over de vraag hoe Israël moet omgaan met ‘de andere kant’, sociale en economische onderwerpen zijn voor veel politici maar bijzaak. De twee belangrijkste kandidaten voor het premierschap, Nethanyahu en Tzippi Livni (Kadima), zijn enerzijds allebei faliekant tegen erkenning van Hamas, en snappen beiden anderzijds dat een Palestijnse staat onvermijdelijk dan wel hoogst gewenst is, en dat Israëls nederzettingenpolitiek niet onbeperkt ongestraft zal kunnen voortgaan. Uiteindelijk zal één van hen – en anders zijn of haar opvolger – de confrontatie met de kolonisten en hun medestanders moeten aangaan. Is het niet vanuit een Israëlische consensus dan toch zeker door buitenlandse druk. In mijn vorige artikel voor deze krant (23 december 2008) stond dat de Israëlische regering tot een militaire reactie op de voortdurende raketbeschietingen vanuit Gaza had besloten. De dagen en weken daarna, zo schreef ik, zouden uitwijzen op welke schaal en in wat voor vorm dat zou gebeuren. Inmiddels kennen we die schaal en vorm. Terwijl ik deze regels schrijf is de oorlog al weer een paar weken afgelopen maar gaat het geweld over en weer gewoon door. Ik zal nog net niet zeggen dat het bij de komende verkiezingen lood om oud ijzer is. Het maakt wel degelijk verschil wie de nieuwe regering gaat vormen, immers c'est le ton qui fait la chanson. Toch geloven weinig Israëliërs dat de volgende premier werkelijk wat ten goede kan gaan veranderen. Daarvoor liggen de binnenlandse verhoudingen teveel vast en is de regionale realiteit te dreigend. Zo ongeveer de enige nieuwe factor die voor broodnodige – positieve – veranderingen kan zorgen bevindt zich hier ver vandaan. Vorige maand verhuisde hij met vrouw en kinderen voor vier of acht jaar naar 1600 Pennsylvania Avenue.

No comments: