Saturday, March 28, 2009

Obama en de ayatollahs

Het volgende artikel stond eerder deze week in het Friesch Dagblad. In bepaalde kringen wordt wereldwijd argwanend aangekeken tegen de toenaderingspogingen van de nieuwe Amerikaanse regering in de richting van de Iraanse regering, en wellicht ook Hamas en elementen binnen de Taliban. Ook in Israël denkt menigeen dat de nieuwe wind die uit Washington lijkt te waaien een verdacht en zorgwekkend luchtje heeft. Een zekere huivering voor een al te softe benadering van Islamistische en andere fanatiek islamitische regeringen en regimes is zonder meer op zijn plaats. Wie denkt dat een bewind als het Iraanse nucleaire kennis en technologie niet (ook) voor wapenproduktie zal gebruiken, en dat de anti-zionistische mantra's van Ahmadenijad slechts holle orientaalse retoriek zijn, is hopeloos naïef. Hetzelfde geldt voor hen die menen dat Israël rustig kan samenleven met een islamistische Hamas-heilstaat naast zich. Tegelijkertijd kun je haast niet anders dan erkennen dat Bush jr.'s aanpak van de Midden-Oosten conflicten in het algemeen en van de nucleaire dreiging vanuit Teheran in het bijzonder grotendeels gefaald heeft. Iran lijkt meer dan ooit tevoren op weg te zijn om een nucleaire macht te worden. Als Iran inderdaad binnen afzienbare tijd in staat zal zijn om nucleaire wapens te produceren betekent dat trouwens dat niet alleen Amerika maar ook Israel in dit opzicht gefaald heeft, vooral op diplomatiek gebied. Ook in de context van het nog immer voortdurende Palestijns/Arabisch-Israëlische conflict kun je de politiek van George W. Bush (net als die van de drie Israëlische premiers die ‘onder Bush dienden’, resp. Barak, Sharon en Olmert) niet bepaald succesvol noemen. Natuurlijk spelen hier ook andere plaatselijke, regionale en internationale factoren een rol, maar als de vorige Amerikaanse regering meteen vanaf haar aantreden een actievere rol in het Palestijns/Arabisch-Israelische conflict had gespeeld, zou de situatie nu vrijwel zeker anders zijn. Anders niet per se in de zin van beter of rooskleuriger, maar wel in de zin van minder beroerd en uitzichtloos. Bush heeft de Palestijnse en Israëlische leiders bijna zeven jaar lang laten aanmodderen, en nooit echt directe belangstelling voor het conflict getoond. Zeven jaar is een eeuwigheid, in het Midden-Oosten nog meer dan elders ter wereld. Toen George W. als president eindelijk naar Jeruzalem en Ramallah toog (pas in januari 2008!) was het allemaal too little too late. Ik moet haast denken aan wat destijds een FNV-slogan was: ‘Het kan anders, beter’. De vraag blijft: ‘Hoe?’ Ook ik heb op die vraag vanzelfsprekend geen klinkklaar antwoord. Is een aanbod om te praten - met Teheran, en op den duur waarschijnlijk ook met Hamas - de juiste weg? Ik zou het niet durven of kunnen zeggen. Als ik over dergelijke dialoogpogingen lees krommen mijn tenen zich vaak, vooral als ik zie wie er voor pleiten. Het heeft normaal gesproken weinig zin om te praten met mensen die in absolute - eschatologische - waarheden geloven, constant dreigende taal uitslaan en hun fanatieke gedachten keer op keer in daden omzetten. Anderzijds, het beleid van Israel en de VS inzake zowel Iran als de Palestijnen kan zoals gezegd niet echt succesvol genoemd worden. De Joodse staat en Amerika hebben de laatste acht, negen jaar veel militaire en diplomatieke schade opgelopen, ook buiten het Midden-Oosten. Israeliers en Palestijnen zijn er vandaag de dag zeker niet beter aan toe dan, pakweg, tien jaar terug. Het feit dat Hillary Clinton en Barack Obama zich vrijwel meteen – noodgedwongen, de rook rond Gaza was nog niet opgetrokken toen ze beëdigd werden – actief met de regio zijn gaan bemoeien stemt mij heel licht optimistisch. Het is te cynisch en ondoordacht om te zeggen dat slecht beleid beter is dan geen beleid. Maar aangezien een Iraanse nucleaire dreiging nog steeds meer dan denkbeeldig is, en het Palestijns-Israëlische conflict gewoon doorettert en zo nu en dan escaleert, is het volgens mij duidelijk dat het tijd is voor iets nieuws. Misschien moeten we Obama en Clinton voorlopig even het voordeel van de twijfel geven, zonder de vinger ook maar voor een moment van de pols af te halen. Alternatieve openlijke opties kan ik zo niet 1-2-3 bedenken, of het moet onomwonden wapengekletter zijn, en daar zit bijna niemand op te wachten. Wel moet militaire actie altijd als geloofwaardige, resolute stok achter de deur worden gehouden. Dat de Iraanse leiders niet echt lijken toe te happen op Obama's avances geeft aan dat ook zij snappen dat Washington aan wat voor dialoog dan ook bepaalde voorwaarden zal stellen. Zelfs de meest achterdochtige houwdegens in Washington en Jeruzalem zullen moeten toegeven dat het niet waarschijnlijk is dat deze – of elke andere – Amerikaanse regering Israëls veiligheid en duidelijke Amerikaanse en westerse belangen in de waagschaal zal stellen omwille van wat voor lieve, gevaarlijke vrede dan ook. Eén ding staat vast: een oorlog is zo begonnen, maar hij moet altijd de allerlaatste optie blijven, nadat alle andere wegen zijn bewandeld, of minstens serieus verkend.

No comments: