Tuesday, June 16, 2009

Watertrappelen in de woestijn

Het volgende artikel staat vandaag in het Friesch Dagblad.
Watertrappelen in de woestijn
Udi Segal, een politieke commentator bij één van de drie Israëlische televisiezenders, verwoordde reeds een paar uur voor de toespraak van de Israëlische premier afgelopen zondagavond wat velen hier enkele uren later dachten. Segal, die de tekst niet had ingezien, zei dat hij al wist wat hij na afloop van de opgeklopte gebeurtenis zou zeggen: “Heeft Bibi ons hiervoor bijeengeroepen?”. Netanyahu's redevoering – in krantekoppen aangeduid als “de toespraak van zijn leven” – viel vooral tegen omdat er niets nieuws in stond. Toegegeven, dat de toespraak kort na Obama's uiteenzetting in Cairo was aangekondigd had misschien te veel verwachtingen geschapen. Twee toespraken aan twee verschillende universiteiten – in Cairo en in Tel Aviv, ongeveer vierhonderd kilometer van elkaar verwijderd – en een wereld van verschil. Eén ding hebben ze gemeen: als ze geen praktisch vervolg krijgen zullen ze allebei snel vergeten worden. De Palestijnen en Arabieren wachten op Amerikaanse initiatieven, en Israël denkt nog steeds dat het wat dat soort initatieven betreft niet zo'n vaart loopt, zeker gezien de ontwikkelingen in Iran. Jeruzalem zou zich daarin wel eens lelijk kunnen vergissen. Ahmadinejad zal weer snel door de internationale gemeenschap geaccepteerd worden – met kritiek en tandengeknars, maar daar breng je geen regime-verandering mee teweeg – en dan is er toch nog steeds een Palestijns probleem dat ( met Europese en Amerikaanse hulp en onder vooral Amerikaanse druk ) moet en zal worden opgelost, ongeacht de Iraanse dreiging. Bibi's woorden vormden niet een toespraak van het soort waarmee broodnodige veranderingen beginnen. Dit was een babbeltje voor binnenlandse consumptie. Netanyahu speelde een thuiswedstrijd, voor een klein publiek dat zo te zien grotendeels zorgvuldig was uitgekozen. Alle heisa eromheen maakte duidelijk dat er een secundair doel was: Israëls premier wil Washington van het lijf houden. Dat is gelukt, althans op de korte termijn, gezien de gematigd positieve Amerikaanse reactie. Als het Netanyahu ernst was om met de Arabische leiders om de tafel te gaan zitten had hij drastische veranderingen in Israëls nederzettingenbeleid aangekondigd, of op zijn minst meer gedaan dan de bekende Israëlische maren en mitsen in een goed geschreven verhaal te herkauwen. Dat de toespraak niet voor Arabische oren bestemd was werd meteen erna duidelijk, toen diverse Likud-prominenten blij en tevreden wezen op de voorspelbare negatieve reacties vanuit Ramallah en andere Arabische steden: zie je wel, wij reiken onze hand uit en zij slaan de deur in ons gezicht dicht. Of zoals Knessetlid en voormalig opperbevelhebber van het leger Moshe Ya'alon – samen met de eveneens uitgesproken rechtse havik Benny Begin de enige politicus die Bibi's tekst had ingezien voordat hij werd uitgesproken, wat op zich al veelzeggend is – gisteren zei: “De toespraak van Netanyahu laat zien dat de Palestijnen vrede afwijzen”. Over tot de orde van de dag, ook wel status quo genoemd. Waren er alleen maar teleurstellende clichés te horen? Nou nee, er kan wel degelijk een minieme hoeveelheid hoop uit Bibi's woorden worden gedestilleerd. Maar je moet wel goed kijken en optimistisch zijn. Dat iemand met de achtergrond en het c.v. van Binyamin Netanyahu überhaupt quasi-concreet over een Palestijnse staat naast de Joodse staat Israël praat is niet zonder betekenis, al snapt behalve zijn eigen kiezers niemand hoe zo'n staat levensvatbaar zal kunnen zijn met de beperkingen en voorwaarden die Bibi bij voorbaat vastlegt. Ook was het interessant te horen dat de premier Begin, Sadat, Rabin en koning Hussein expliciet als voorbeeld voor zichzelf en de Arabische en Palestijnse leiders noemde. Dat is vooral opvallend gezien Netanyahu's centrale rol in de zeer felle campagne tegen premier Rabins onderhandelingen met de Palestijnen vijftien jaar geleden. Maar toch, terwijl de Arabieren regelmatig van Israëls fouten lijken te leren, heb ik wel eens het idee dat Israël van zijn buren vooral één ding geleerd heeft: om nooit een kans te missen om een kans te missen ( Abba Eban ). Bibi wist heel goed wat hij moest zeggen om de deur naar serieuze onderhandelingen met de Palestijnen open te zetten én werkelijke internationale steun voor Israëls positie tegenover Iran te krijgen. Op de halfzachte, mogelijke en voorwaardelijke erkenning van een toekomstige Palestijnse staat na, viel er niets van die vereiste elementen in zijn rede te bespeuren. Ik heb de indruk dat Netanyahu er vooral in geslaagd is de binnen- en buitenlandse vooroordelen die er over hem en zijn regering bestaan te bevestigen, sommige ultranationalisten tegen zich in het harnas te jagen, en er geen enkele nieuwe bondgenoot bij te krijgen, in Israël of daarbuiten. Zolang Israël zelf geen echte initiatieven neemt zal het land zich continu aan andermans realiteit moeten blijven aanpassen, en achter de feiten blijven aanlopen. Die feiten zullen voorlopig vooral nog steeds in Teheran, Damascus, Beirut, en Gaza, maar ook in Washington en in veel mindere mate in Ramallah en Brussel bepaald worden. Met watertrappelen alleen zal de Joodse staat niet veel verder komen.

No comments: