Wednesday, March 23, 2011

Terreur is mensenwerk

Het volgende artikel staat vandaag in het Friesch Dagblad.
Terreur is mensenwerk
Begin vorige week vond er in Itamar, een Joodse nederzetting in de buurt van Nablus (de Arabische naam van de stad), of Shechem (de Hebreeuwse naam), op de Westoever, een gruwelijke terreuraanslag plaats. Een of meerdere terroristen drongen ongehinderd het huis van de familie Fogel binnen en vermoordden met messteken Udi (36) en Ruth (35) en drie van hun zes kinderen: Yoav (11), Elad (4), en Hadas (3 maanden). Udi en Ruths twaalfjarige dochter en twee zoontjes, acht en twee jaar oud, werden die nacht in één klap weeskinderen. Deze wandaad vervulde ook mij met afschuw: als mens, als Jood, en als vader van drie jonge kinderen, waarvan de jongste toevallig (of niet echt toevallig, het is een mooie naam; Itamar was de jongste zoon van Aaron de Hogepriester) Itamar heet. Wat me de afgelopen week opviel – naast de politiek-nationalistische munt die ook deze keer weer door diverse belanghebbenden werd geslagen uit iets wat toch eerst en vooral een intens verdrietige, persoonlijke tragedie is – was het gemak waarmee deze misdaad als onmenselijk of beestachtig werd omschreven. We reageren vaak met walging en woede op terreurdaden zoals in Itamar, Breslan, Madrid, of elders ter wereld. We kunnen ons nauwelijks indenken hoe andere mensen in staat zijn om kinderen kwaad te doen, en waarom een mens met opzet onschuldige burgers op een zo wreed mogelijke manier de dood in zou willen jagen. De misdadigers die dergelijke dingen doen worden al gauw beesten of monsters genoemd, zowel door de gemiddelde feedbacker als in mainstream media. Ik denk dat het verkeerd en gevaarlijk, en oneerlijk ten opzichte van dieren, is om het menselijke karakter van dergelijke moordfanaten te ontkennen. Voor zover ik weet doen beesten andere dieren niet of nauwelijks pijn of verdriet enkel en alleen om hen pure angst aan te jagen en hun dagelijkse leven te verstoren. Toch is dat precies waar het terroristen om te doen is: angst en chaos. De meeste terroristen vinden hun belangrijkste inspiratie in een mengsel van nationalisme en religie, twee elementen die bij mijn weten geen deel uitmaken van het dierenrijk. Ook al hebben we het over onvergelijkbare eenheden, het is opvallend dat ook zij die de gruwelen van het Derde Rijk uitdachten en uitvoerden vaak als monsters en beesten zijn afgeschilderd. Het lijkt alsof we schier onbegrijpbare misdaden proberen te begrijpen en verklaren door megamisdadigers als onmenselijk te beschouwen. Hun gruweldaden zijn zo buitengewoon in aard en omvang, en de gruweldaders staan zo ver af van het mensbeeld dat wij koesteren, dat we hen simpelweg als onbegrijpelijk beschouwen, waarna we tot de orde van de dag overgaan. Ik denk echter dat het verstandig zou zijn om te proberen juist bij zulke afschuwelijke en uitzonderlijk grote misdaden de achtergronden en motieven van de verantwoordelijke mannen en vrouwen te doorgronden. We moeten terroristen zien als de mensen die ze zijn, en hen dienovereenkomstig bestrijden. Hen eenvoudigweg buiten ons mensbeeld te plaatsen maakt het moeilijk om een historisch zo nauwkeurig mogelijk beeld van hun wandaden te schetsen. Bovendien zijn we hun slachtoffers meer dan een gratuite veroordeling verschuldigd, en kan inzicht in hun drijfveren, en in de passieve steun die ze ontvangen, heel misschien helpen om hun daden in de toekomst te voorkomen, of hen in een vroeg stadium te stoppen. De meest menselijke reactie op terreurdaden is een roep om wraak. Ik denk dat wraak tegenover de daders gerechtvaardigd is en effectief kan zijn, mits ze precies wordt uitgemeten en geen onschuldigen treft. Het zogenaamde 'prijskaart'-beleid dat door sommige Israëlisch-Joodse fanatici wordt uitgevoerd (en oogluikend wordt toegestaan, zo niet aangemoedigd, in bepaalde politieke kringen) is in dat opzicht onverdedigbaar. De strijd tegen het terrorisme kan tegelijkertijd compromisloos en goed doordacht zijn, maar moet op twee fronten gevoerd worden: militair en anderszins. Wat Islamisten en andere religieuze zeloten voortdrijft is een combinatie van verwoestend nihilisme, haat, en ontaarde vormen van religie en nationalisme. Sommige van onze eigen leiders – George W. Bush was daar een meester in, en Binyamin Nethanyahu en enkele van zijn ministers lijken er ook niet vies van – stellen tegenover dat nihilisme een absoluut negatief non-beleid: ze zeggen dat wij en de hele wereld tegenover één en dezelfde vijand staan, dat die vijand verslagen moet worden, en dat wie zich niet in 'onze' visie kan vinden vrijwel automatisch onze tegenstander is. Zelden of nooit zeggen ze ooit wat voor wereld zij voor ogen hebben als de schijnbaar onvermijdelijke overwinning op 'het kwaad' eenmaal behaald is. De sleutel in de strijd tegen (de diverse vormen van) islamistische en religieus-nationalistische terreur in het Midden-Oosten en elders ter wereld ligt voor een aanzienlijk deel bij de burgers in deze regio. Moslims en anderen die zich onderdrukt en tekortgedaan voelen – op de Westoever, in Gaza, Irak, Egypte, Libië, maar ook in bijvoorbeeld Tsjetsjenië – moeten ervan worden overtuigd dat zij meer dan wie ook profijt zullen trekken van een einde aan de terreur, dat ze een reële kans hebben op een beter, welvaardiger, vrijer en hoopvoller leven, en dat het Westen hen kan en wil helpen bij het verwezenlijken van dat perspectief. De huidige omwentelingen in de Arabische wereld roepen wat dat betreft niet alleen maar vraagtekens en angstbeelden op, ze creëren ook kansen. Alleen als de westerse landen – en ik reken daar Israël toe, in deze context – er in slagen om het vertrouwen van de Palestijnen, de Egyptenaren, de Libiërs etc. te winnen, en het ons lukt om hen en hun kinderen te overtuigen dat juist met onze hulp een onzekere maar hoopvolle toekomst te realiseren valt, zal de belangrijkste voedingsbodem voor het terrorisme langzaamaan verdwijnen. Niets verdrijft de 'krachten van het kwaad' zo goed als de 'krachten van het licht'. Onze gevaarlijkste tegenstanders niet langer automatisch af te doen als onmensen zou alvast een belangrijke stap in de goede richting zijn, en de strijd tegen die tegenstanders makkelijker en effectiever maken.

7 comments:

Likoed Nederland said...

Wat ontbreekt is dat de Palestijnse/Arabische leiders dan ook moeten stoppen met de ophitsing, zoals bijvoorbeeld:

http://www.likud.nl/artik49.html

Bert said...

Bedankt voor je reactie. Ik heb al aardig wat keren geschreven, en zal dat blijven doen, wij moeten doen wat wij kunnen doen, wat de andere kant kan en moet doen is de zaak van de andere kant, ik wil mijn doen en laten niet door hen laten dicteren, of hun weigering of onwil om te doen wat mij het beste lijkt een excuus te laten zijn om zelf ook niks te doen.

Bert said...

Sorry voor de niet echt lekker lopende zin. Ik moest snel schrijven, omdat de batterij van mijn laptop bijna leeg was. Er staat wat er moet staan, en grammaticaal is het correct, maar het lijkt een beetje of ik met een geestverruimend middel achter mijn kiezen heb zitten schrijven. Niet dus. Ik bedoelde te zeggen dat ik mijn denken en doen niet (al te veel) van 'de andere kant' wil laten afhangen. Onafhankelijkheid is nu juist zelf en voor jezelf te bepalen wat jij denkt dat het beste voor je is. Wat die ander doet of wilt zal me worst wezen, ik wil sterk genoeg zijn en blijven om me door die ander niet de wet en de werkelijkheid te laten voorschrijven.

Bert said...

(die ander) wil, niet wilt

Anonymous said...

Zoals ik ooit ergens las:

De mens is het enige dier wat zich gedraagt als een beest.

EJ

Anonymous said...

Ik heb ooit ergens de volgende zin gelezen:

Als vergissen menselijk is, dan kan Auschwitz niet onmenselijk zijn geweest.

Ik beschouw dit als een verkeerd en fout denkpatroon.

Philippine.

Bert said...

Ik vind "Als vergissen menselijk is..." een mooie zin, maar wat zegt hij precies?