Tuesday, June 21, 2011

OBL kan tevreden zijn

Het volgende artikel stond gisteren in het Reformatorisch Dagblad.



Osama Bin Laden kan tevreden zijn


Deze week laait de discussie rond een mogelijk verbod op de onverdoofde slacht weer op. Wat mij vooral opvalt in die discussie is dat de dierenliefde die veel voorstanders van zo'n verbod zeggen te koesteren maar al te vaak onversneden mensenhaat verbloemt. Daarbij gaat het vooral om haat tegen al wat anders is, helemaal als dat 'andere' een religieuze basis heeft. Tolerantie in Nederland, toch al van oudsher in veel gevallen meer opportunistisch dan oprecht van aard, lijkt steeds meer een wassen neus te zijn. Zoals ironisch genoeg ook Marian Thieme ontdekte toen ze lid werd van de Zevendedagsadventisten, wordt 'religieus' langzaamaan een synoniem van 'verdacht'.

Dit verschijnsel is vooral de laatste tien jaar sterk naar voren gekomen, heb ik de indruk. Het is geen exclusief Hollands fenomeen, al is het in het sterk geseculariseerde Nederland – dat zich altijd als een baken van verdraagzaamheid aan de wereld presenteert – zicht- en voelbaarder dan elders. Na de aanslagen van 11 september 2001 lijkt de gemiddelde, seculiere Nederlander een vieze (bij)smaak in zijn mond te krijgen wanneer hij gelovige medeburgers ziet of hoort. Het polderpopulisme van Geert Wilders spreekt hier handig op in. Populisme is voor een aanzienlijk deel gebaseerd op een gevoel van verongelijktheid. Als ik de commentaren op een site als die van de Telegraaf lees, lijkt het wel alsof veel blijkbare PVV-stemmers denken dat elk recht dat aan een religieuze minderheid wordt toegekend onrecht voor de 'autochtone' Nederlander betekent. Vaak wordt daarbij vergeten dat de meeste Nederlandse Joden diepere wortels in Nederland hebben dan menige Henk of Ingrid.

Discussies rond onderwerpen als rituele slacht en het besnijden van jongens versterken bij moslims het gevoel dat zij geen deel uitmaken van de mainstream maatschappij. Voor moslim-fanaten is de vervreemding van vooral jonge moslims in Nederlanders een zegen. Het zal niet om al te grote aantallen gaan, maar elke 'bekeerling' is er één. Hoe meer een jonge moslim zich van zijn christelijke of seculiere omgeving vervreemdt, hoe groter de kans is dat hij de meest intolerante en gevaarlijke vorm van zijn geloof als uitweg kiest. Osama Bin Laden kan tevreden zijn. Zijn duivelse werk werpt vruchten af.
Een andere gevolg van de terreurdaden van Al Qaida en van andere islamisten is dat Joden in Nederland en elders in het Westen zichtbaarder zijn geworden. Deels komt dit doordat Bin Laden steeds weer probeerde – onterecht, maar vaak met succes – om de wereld ervan te overtuigen dat hij voor de Palestijnen streed. Franse, Britse, Nederlandse en andere Joden buiten Israël worden constant op Israëls beleid en daden aangesproken. Nieuwe vormen van anti-semitisme hebben mede hierdoor de kop opgestoken. De verhoogde zichtbaarheid houdt echter ook verband met de groeiende weerstand tegen geloof in het algemeen. Vooral ultra-orthodoxe Joden merken hier de gevolgen van. Tot ruim tien jaar geleden zag nauwelijks iemand hen staan, ze leidden hun levens in relatieve rust en onzichtbaarheid. Keppeltjes werden door vrijwel niemand als een aanstootgevend of problematisch religious symbool gezien. Over besnijdenis werd in besloten niet-joodse kring misschien wel gelachen maar niemand die er brood in zag om tegen dat belangrijke symbolische aspect van het jodendom ten strijde te trekken. En ritueel slachten werd toegestaan, omdat het deel uitmaakte van de vrijheid van godsdienst, toen nog een heilig goed, omdat het om minieme aantallen ging, en het verband met halal slachten nog niet zo vanzelfsprekend was als het vandaag – onterecht – lijkt te zijn. De historische context van een verbod op ritueel slachten werd destijds bovendien nog als een geldig argument tegen zo'n verbod gezien.

Na 11 september 2001 worden religieuze Joden en moslims door de goegemeente over één kam geschoren. Misstanden die bij een minderheid van de grotere van de twee groepen voorkomen worden op beide gemeenschappen geprojecteerd. Een goed voorbeeld is een artikel op de site van een volkomen seculiere blogger, wiens opinies ik erg waardeer en met wie ik het zelden oneens ben. Verbal Jam schrijft deze week naar aanleiding van de discussie over ritueel slachten: " Het zijn daarbij altijd weer die eeuwige baardige heertjes die uit naam van hun god de vrijheid opeisen om anderen te onderdrukken: de andersdenkenden, hun vrouwen, hun kinderen, hun dieren." Alsof we dagelijks lezen over religieus-Joodse Nederlanders die andersdenkenden lasting vallen, of hun vrouwen, kinderen, of dieren mishandelen.

Osama Bin Laden kan tevreden zijn. In Nederland wonende moslims vervreemden van hun eerste of tweede vaderland, Joden worden weer als de ander gezien en voelen zich soms onveilig of ongewenst. In Nederland is onverdraagzaamheid god geworden; Geert Wilders en velen met hem zijn haar profeten, dierenliefde en vooruitgang haar vijgebladeren. Verdraagzaamheid en een minimaal respect voor 'de ander' moeten samen gaan, ook als je de ideeën of levenswijze van die ander niet deelt, of zelfs volkomen afwijst. We kunnen islamisten en andere fanatieke gelovigen niet verwijten dat ze onverdraagzaam zijn tegenover andersdenkenden, als we zelf niet het fatsoen, de moed en ruimdenkendheid kunnen opbrengen om andermans geloofsgebonden normen en gebruiken werkelijk te accepteren, en die ander zijn normen en gebruiken van harte te gunnen.

No comments: