Saturday, July 30, 2011

Verkeerde vrienden

Het volgende artikel stond gisteren in het Reformatorisch Dagblad.

Sinds vorige week is Israël een wereldberoemde ʽvriendʼ rijker. Massamoordenaar Anders Behring Breivik ziet zichzelf als Zionist, en beklaagt zich in zijn schrijfsels over het immigrantenbeleid én over de Israël-politiek van de Europese Unie. Hij lijkt voor een buitenstaander goed op de hoogte te zijn van de politieke verhoudingen in de Joodse staat, en heeft zich positief uitgelaten over wat algemeen wordt gezien als de meest rechtse Israëlische coalitie ooit.

Het spreekt vanzelf dat deze misdadiger geen ʽZionistische terroristʼ is, zoals hij online veelvuldig is aangeduid. En natuurlijk is het niet Israëls schuld wanneer een extremist zichzelf een vriend van Israël noemt. Toch is het veelzeggend dat dit land het de laatste jaren, als het om openlijk betoonde vormen van vriendschap gaat, vooral van marginale en haatdragende (opinie)leiders en van zwakke of verzwakte politici en landen moet hebben.

In de Israëlische media ben ik de laatste tijd diverse duidelijk herkenbare uitdrukkingen van vriendschap tegengekomen. Bij het uitroepen van de nieuwste staat ter wereld, Zuid-Soedan, waren Israëlische vlaggen op straat te zien, en Israëlische en Zuid-Soedanese commentatoren spraken hun wederzijdse sympathie en steun uit. Ik wens Zuid-Soedan alle goeds toe, en geloof dat het uiteindelijk een bruikbare bondgenoot en handelspartner van Israël kan worden, maar de Israëlische euforie over deze nieuwe Afrikaanse vriend lijkt mij ietwat voorbarig. Tijdens het flotilla-circus werd veelvuldig gerept over Griekenland als onze strategische partner, en over de intensieve Israëlische inspanningen om die samenwerking tot stand te brengen. Vrijwel niemand wees erop dat Griekenland in feite ʽde zieke man van Europaʼ is, die met honderden miljarden Europese steun moeizaam op de been wordt gehouden. Nog een uitgesproken vriend – van Israël en van premier Netanyahu, die hem vorige maand in Rome speciaal opzocht – is Silvio Berlusconi, die jarenlang een goede vriend van Muammar Ghadaffi was, en nu wereldwijd wordt gezien als een vulgaire, oversekste zeventiger wiens politieke dagen geteld zijn, en wiens land net als Griekenland internationaal niet echt sterk staat.

Over mijn bedenkingen over Geert Wilders' vriendschap voor Israël heb ik al eerder geschreven. Hij haat Haman veel en veel meer dan dat hij Mordechai liefheeft, en zijn partij verzet zich tegen elke territoriale concessie van Israëls kant. Een laatste voorbeeld van wat ik in het algemeen maar ʽIsraëls verkeerde vriendenʼ noem, is de Amerikaanse ultra-conservatieve commentator Glenn Beck. De man die overal de Holocaust bij sleept, die zijn politieke tegenstanders regelmatig met Nazis vergelijkt, en zelf meermalen van het gebruik van antisemitische stereotiepen beschuldigd is, was onlangs te gast in de Knesset. Afgelopen week vergeleek hij, na de wandaad van Anders Behring Breivik, de jeugdbeweging van de Noorse sociaaldemocratische partij met de Hitlerjeugd. Hij kreeg op een Israëlische nieuwssite online bijval van sommige schijnbare Israël-supporters, die aangaven dat die 'linkse, Noorse Israël-haters' hun verdiende loon kregen. Eind komende maand staat Becks "Restoring Courage" evenement gepland in Jeruzalem. Daar zal hij zich o.a. voor Israël en tegen een twee-statenoplossing uitspreken.

'Vrienden' als Wilders en Beck (en Behring Beivik, die een super-extreme exponent van de anti-Islam beweging is) steunen niet het Israël dat de vroege Zionisten voor ogen stond, en waar ik – samen met andere Zionisten en heuse vrienden van Israël – nog steeds in geloof. Voor hen is Israël veelal niets meer dan hét Westerse bolwerk tegenover ʽdeʼ Islam. Het gaat hun niet om democratie en vrijheid, rechten voor andersdenkenden, en een thuishaven voor alle Joden waarin ook niet-joden een veilige en vrije plaats hebben. Je kunt dat zien aan de groeperingen binnen de Israëlische politiek waar zij vooral contact mee hebben: de rechtervleugel van de toch al sterk naar rechts opgeschoven Likoed, de Nationale Unie, en de Israël Ons Huis partij. In de visie van die groeperingen is er niet of nauwelijks ruimte voor Arabieren in Israël, en draait het Palestijns/Arabisch-Israëlische conflict enkel om religie (en ras). De haat voor Arabieren, en dan vooral de moslims onder hen, is wat deze Amerikaanse, Europese, en Israëlische rechtse populisten en extremisten bindt. Dit zijn ideologische gelegenheidsvriendschappen, die me doen denken aan de samenwerking tussen de Zwarte Führer, een Afro-Amerikaanse ʽzwarte racistʼ, en de IJzeren Wachters, een haast meelijwekkende groep van Amerikaanse Nazis, in Kurt Vonneguts satyrische roman Moeder Nacht.

Je kunt niet bepalen wie zich jouw vriend noemt. Wel kun je je best doen om betrouwbare, echte vrienden te zoeken, en om de goede vrienden die je hebt te koesteren en te behouden, of in ieder geval niet van je te vervreemden. Als Israël zijn huidige koers aanhoudt, zal het uiteindelijk zijn aangewezen op de steun en sympathie van verkeerde vrienden als Wilders en Beck, op zwakke vrienden als Griekenland en Zuid-Soedan, en op de weinige vrienden die de Joodse staat zullen blijven steunen om het even wat het doet en laat. Het zou goed zijn als de regering in Jeruzalem zich realiseert dat veel van de huidige, veelal nieuwe,  ʽvriendenʼ van Israël verkeerde vrienden zijn, en als ze zich afvraagt waarom Israël momenteel vooral dergelijke vrienden aantrekt. Israël zou er goed aan doen serieuzer te luisteren naar zijn werkelijke, niet kritiekloze maar wel betrouwbare en machtige vrienden, die dit land nog steeds heeft in Washington, Berlijn, Londen, Parijs, Den Haag, en elders ter wereld, en de vaak legitieme en meestal goedbedoelde kritiek van die vrienden niet automatisch als anti-Israëlisch of antisemitisch te betitelen, en te negeren.

No comments: