Saturday, September 13, 2014

13 jaar na 9/11

Het volgende artikel stond gisteren in het Friesch Dagblad,

Bin Laden kan tevreden zijn

Bert de Bruin

Eén van de voordelen van mijn weblog, dat ik bijhoud sinds april 2003, is dat ik zonder al te veel moeite en heel overzichtelijk precies kan nalezen wat ik één, twee, zes of tien jaar geleden dacht en schreef. Zo las ik, voordat ik aan dit stuk begon, een door mij geschreven artikel dat op 11 september 2006 in deze krant werd gepubliceerd. Nota bene: ook toen had Israël een langdurige, bloedige, en frustrerende zomeroorlog achter de rug. Het artikel eindigde als volgt: "Al met al is er weinig reden voor optimisme bij de vijfde herdenking van het neerstorten van vluchten nr. 11 en 77 van American Airlines en nr. 175 en 93 van United Airlines. Er is weinig geleerd, het Westen is verdeeld en Amerika en Israël staan - niet alleen door falend leiderschap - alleen, en een einde aan de bezetting (weliswaar slechts een vergezocht excuus voor veel terroristen, maar toch vooral een last voor Israël zelf) lijkt ver weg. Over vijf jaar zullen we 9/11 waarschijnlijk wederom groots herdenken. Hopelijk kan ik dan schrijven dat mijn pessimisme van vandaag overdreven was."

Alhoewel er qua details het nodige is veranderd in de laatste acht jaar, is het triest om te zien hoezeer die regels ook nu nog relevant zijn. We hebben het over andere leiders in Israël en Amerika (Benjamin Netanjahoe in plaats van Ehoed Olmert; Obama in plaats van Bush: twee presidenten die beiden gefaald hebben, ieder op zijn eigen manier en in een andere context),  leiders die momenteel niet zomaar alleen, maar ook haast tegenover elkaar staan, maar er wordt nog steeds bedroevend weinig geleerd van fouten, ontwikkelingen, en gebeurtenissen, het Westen is nog immer hopeloos verdeeld, en de bezetting tiert nog altijd welig (deze week werd weer eens bekend hoezeer nederzettingen financieel worden voorgetrokken ten opzichte van minder bedeelde steden en dorpen in Israël zelf). In de acht jaar die verstreken zijn sinds de zomer van 2006 is mijn pessimisme alleen maar gegroeid.

Dat pessimisme geldt voor het Midden-Oosten én voor Nederland, en houdt op zijn minst indirect verband met de gruwelijke gebeurtenissen van 11 september 2001. Ik vind het nog steeds heerlijk om een paar dagen of weken in Nederland te verblijven, en snap beter dan ooit tevoren waarom Israëliërs me regelmatig zeggen dat je niet goed bij je hoofd moet zijn om als Nederlander naar Israël te emigreren. Toch is ook Nederland er de afgelopen dertien (of acht) jaar niet op vooruitgegaan. Intolerantie viert hoogtij in de Lage Landen (zie demonstraties van islamisten, het succes van de PVV, de commentaren op www.telegraaf.nl, het groeiende antisemisme), terwijl absurd genoeg tegelijkertijd het politiek correcte denken en doen er een soms irritante vlucht lijkt te hebben genomen. Zowel de discussie over ritueel slachten en besnijdenis als het gezever over Zwarte Piet kan ik niet loszien van de verminderde verdraagzaamheid, het toegenomen gebrek aan wederzijds respect, of de verhoogde angst om op andermans tenen te gaan staan. Tenzij die tenen Joods zijn, zou ik haast zeggen, maar dat is wellicht al te cynisch. Het zijn vooral fanatieke moslims, extreme nationalisten, en tot het uiterste gedreven politieke en sociale activisten die de afgelopen jaren de inhoud en toon van veel van de maatschappelijke en politieke discussies in Nederland bepalen.

De situatie in het Midden-Oosten is nog vele malen hopelozer, heb ik de indruk. Tijdens de (voorlopig) afgelopen oorlog leek premier Netanjahoe zo nu en dan in te zien dat er geen militaire oplossing voor 'het' conflict was, en dat er niet alleen met de Palestijnse Autoriteit gepraat kon maar zelfs moest worden over een twee-staten-oplossing. Inmiddels is het overduidelijk dat het nog steeds de kolonistenlobby is die qua binnen- en buitenlands beleid in Jeruzalem koning kraait, en dat er van Bibi geen initiatief tot serieuze vredesbesprekingen hoeft te worden verwacht. Ontwikkelingen en gebeurtenissen in Gaza, Libanon, en Syrië maken het hem in dat opzicht alleen nog maar makkelijker om de status quo te handhaven. En dan heb ik het nog niet gehad over de dubieuze rol van Turkije en Qatar, en over andere, nog veel gevaarlijker (Iran) en moordlustiger (ISIS) regionale versjteerders.

In veel opzichten kun je zeggen dat fanatici en extremisten het meer dan ooit voor het zeggen hebben in de wereld. Of dit alles puur de verdienste van Osama Bin Laden en zijn trawanten is zou ik niet durven zeggen. We weten nu eenmaal niet hoe de wereld er zou hebben uitgezien als die vliegtuigen zich die dinsdag in September 2006 niet in het World Trade Center, het Pentagon, en in het open veld in Shanksville, Pennsylvania hadden geboord. Wel kunnen we gerust aannemen dat een blik van Bin Laden op de wereld anno 2014 een tevreden lach op zijn gezicht te voorschijn zou toveren. Om eerlijk te zijn moet ik zeggen dat ik even niet echt weet hoe dat sinistere posthume plezier hem kan worden ontnomen. Wel ben ik er absoluut van overtuigd dat de enigen die dat laatste kunnen bewerkstelligen over veel geduld, bescheidenheid, moed en gezond verstand moeten beschikken. En aan die eigenschappen lijkt het onze huidige leiders (in Jeruzalem, Den Haag, Washington, en elders) nu juist te ontbreken, helaas.

No comments: