Monday, May 23, 2016

Artikel in het Friesch Dagblad

Het volgende artikel stond afgelopen zaterdag in het Friesch Dagblad.

Een verbazingwekkend land


Als er iets is wat me steeds weer fascineert in Israël, dan is het wel het feit dat het land en zijn mensen me steeds weer kunnen verbazen. Al slaat die verbazing de laatste jaren nogal eens om in verbijstering of ontsteltenis. Telkens wanneer ik denk dat het niet gekker, absurder, of onheilspellender kan, kom ik erachter dat ik simpelweg niet genoeg verbeeldingskracht had.

In sterk contrast met het aangename en rustige weer, raast er een politieke storm door Israël. Wekenlang hoorden we over pogingen om tot een regering van nationale eenheid te komen. De vleugellamme ex-Arbeidspartij zou deel gaan uitmaken van de rechts-religieuze regering onder leiding van Binyamin Nethanyahu. Blijkbaar wilde Nethanyahu vooral druk uitoefenen op de tamelijk extreem-rechtse Israël Ons Huis partij. Zo kon hij de zes Knessetleden van IOH in de richting van de smalle regeringscoalitie (tot nu toe 61 van de 120 Knessetzetels) manoeuvreren, en daarmee zijn eigen politieke positie veiligstellen. Dat IOH-leider Avigdor Liberman een grote politieke concurrent op rechts is deert de premier nauwelijks. Voor Nethanyahu zijn korte-termijn-denken en politieke overleving immers meestal belangrijker dan visie, strategisch denken, of het landsbelang.

Dat laatste wordt helemaal duidelijk nu we weten wie binnen de regering plaats moet maken voor Liberman: Moshe Yaalon (bijnaam ‘Boogy’), de minister van defensie. Van alle  kabinetsleden was hij – voormalig opperbevelhebber van het Israëlische leger – feitelijk de enige die werkelijk verstand van zijn vak had. Zo heeft Israëls minister van financiën een eerste graad in rechten, politieke wetenschappen en ‘algemene studies’, is de minister van justitie een gediplomeerd computeringenieur zonder enige juridische achtergrond, en heeft de minister van ‘wetenschap, technologie, en ruimte’ slechts een bachelor’s graad in sociale wetenschappen. Bijna nog grotesker dan dit gebrek aan deskundigheid onder Israëls huidige regeringsleiders is de veelvoud van taken van sommige kabinetsleden. Zo is premier Nethanyahu ook, in feite of in naam, minister van communicatie, van buitenlandse zaken, van gezondheid, van regionale samenwerking, van economische zaken, en – na Yaalons aftreden en totdat de onderhandelingen met Israël Ons Huis zijn afgerond en Liberman Yaalon opvolgt – nu dus ook even minister van defensie. Erdogan kan nog wat van hem leren. Er is nog een parallel met Turkije. Steeds meer zijn het nu juist hoge officieren en professionele veiligheidsdeskundigen die pleiten vóór seculier-zionistische waarden en relatief gematigde principes, en tégen gevaarlijke militaire avonturen.

Yaalons positie werd – wat Bibi betreft – onhoudbaar, vooral door twee recente affaires. Eind maart schoot een Israëlische soldaat een gewonde, en volgens getuigen niet meer gevaarlijke, terrorist in koelen bloede dood. De soldaat werd gearresteerd, en tegen hem loopt een militaire rechstzaak. De opperbevelhebber van het leger uitte openlijk kritiek op de (mis)daad van de soldaat, en werd daarbij gesteund door zijn ‘baas’, de minister van defensie. Premier Nethanyahu, daarentegen, voelde zoals altijd goed aan dat een aanzienlijk deel van de bevolking zich achter de soldaat schaarde en hem als held beschouwde, en belde zelfs zijn familie op om hun een hart onder de riem te steken. Een andere ‘affaire’ vond plaats op de Holocaustgedenkdag. Mede naar aanleiding van de ontwikkelingen rond ‘de schietende soldaat’ sprak de tweede man van het leger, generaal Yair Golan, in een officiële toespraak zijn zorgen uit over gevaarlijke en zorgwekkende tendenzen binnen de Israëlische maatschappij. Het was duidelijk dat hij daarbij o.a. doelde op het groeiende racisme en nationaal-religieus extremisme, en de diepe, groeiende verdeeldheid in het land. Golan verwees rechtstreeks naar “processen in het Europa van 70, 80, 90 jaar geleden”. Nethanyahu leidde het koor van hen die schande spraken over deze ‘ongehoorde’ vergelijking. Yaalon sprak openlijk zijn steun uit voor Yair Golan, en kort daarna zei hij in een toespraak tot hoge officieren dat ze altijd voor hun professionele en persoonlijke mening moeten uitkomen, ook als die niet overeenstemt met die van de meerderheid of van hun superieuren. Origineel handelen en kritisch denken zijn altijd troeven geweest van het Israëlische leger. De premier kon het echter niet verkroppen dat zijn opportunistische en populistische stem keer op keer werd tegengesproken door de enige ‘verantwoordelijke volwassene’ binnen de regering.

Bibi moest dus van Boogy af.  En tegelijkertijd wilde hij zijn coalitie verbreden. Daarom verving hij aan het hoofd van één van de belangrijkste ministeries een superdeskundige generaal door een korporaal (tevens een racistische, onberekenbare, meer dan eens van corruptie beschuldigde bewonderaar van Poetin). Boogy’s plaats in de Knesset wordt ingenomen door een ‘Tempelactivist’, die pleit voor het herbouwen van de Tempel daar waar nu de al-Aqsa moskee staat. Wat nog zorgwekkender is dan Nethanyahu en zijn kliek van jaknikkers is het feit dat er geen oppositie van betekenis is, en dat er aan de politieke oppervlakte geen geloof- en levensvatbaar alternatief voor Bibi te zien valt. Met het gezonde verstand kun je gewoonweg niet verklaren hoe een land, door dit soort politici geleid, door zoveel gevaren omringd, en door dusdanig veel problemen (deels van eigen makelij) geteisterd, het al met al in verschillende opzichten redelijk tot goed doet. Kortom, Israël is een bijzonder, fascinerend, en verbazingwekkend land, en dat blijft-ie.

No comments: