Monday, January 09, 2017

Artikel in het Friesch Dagblad

Dit artikel verscheen twee weken geleden in het Friesch Dagblad.

Ketchup na de maaltijd

Tijdens het afgelopen weekeinde, terwijl men zich wereldwijd klaarmaakte voor het Kerstfeest dan wel Chanukkah, had ik continu het volgende beeld voor ogen: Barack Obama die zijn middelvinger opsteekt tegen Binyamin Nethanyahu. De uitgaande President gaf zijn Israëlische plaaggeest na acht jaar van irritaties en provocaties een passend afscheidskado, door bij de stemming in de VN Veiligheidsraad over resolutie 2334, tegen het Israëlische nederzettingenbeleid, niet het Amerikaanse veto-recht te gebruiken. Nu stemden veertien landen voor de resolutie, en onthield Amerika zich van stemming. De Israëlische regering liet de weinige schroom die het nog had ten aanzien van Obama varen en viel hem aan zoals ze hem nog nooit heeft aangevallen. De resolutie zou anti-Israël of zelfs anti-Joods zijn, dit zou Obama’s ware gezicht tonen, enzovoort.

Alhoewel de resolutie grotendeels mijn instemming had, moest ik onwillekeurig denken aan een online stormpje dat Barack Obama afgelopen herfst ontketende door te stellen dat niemand ouder dan acht jaar ketchup op een hotdog zou moeten doen. Het gedrag van de President heeft iets kinderachtigs, vooral omdat hij – wat betreft zijn afkeer van Israëls nederzettingenbeleid – rijkelijk laat zijn tanden en spierballen toont. Een kwestie van ketchup na de maaltijd, zou je kunnen zeggen. Ik snap heel goed dat de man geen risico’s kon of wilde nemen in zijn eerste regeringsperiode, maar in de laatste vier jaar had hij niet al te veel te verliezen. De verhoudingen met Israël waren toch al aardig verziekt, en geloofwaardige druk op Jeruzalem om het nederzettingenbeleid nu eens eindelijk te stoppen zou die verhoudingen nauwelijks verslechterd hebben. Doordat Obama en zijn Minister van Buitenlandse Zaken Kerry echter continu – weliswaar mede vanwege Republikeinse tegenwerking, maar ook door een constant gebrek aan eigen daadkracht – teveel kolen en geiten probeerden te sparen, is hun buitenlands-politieke staat van dienst karig te noemen, ook en vooral waar het Israël en de Palestijnen betreft.

Het is interessant om te zien dat Nethanyahu tekeer gaat tegen Amerika, dat zich van stemming onthield, maar geen openlijke beschuldigingen uit richting – om maar een voorbeeld te noemen – Rusland dat vóór de resolutie stemde. Bibi heeft – met zijn tirades tegen al wie hem niet goed gezind is, ‘linkse’ Israëliërs voorop – iets weg van een bullebak, en als bullebakken iets weten dan is het wel dat je grotere bullebakken niet tegen de haren instrijkt. Niet voor niets zijn de betrekkingen tussen enerzijds Israël en anderzijds Rusland en Turkije al jaren beter dan die tussen Israël en de Verenigde Staten. Bullebak en bullebakjesmaat, zou je kunnen zeggen. Als reactie op de resolutie heeft Bibi onder andere op eerste kerstdag de ambassadeurs van de vóór stemmende landen op het matje geroepen, en ‘vergeldingsmaatregelen’ tegen de VN aangekondigd. Nee, serieus! Natuurlijk werd ook nu – net als na elke aan- en tegenslag – voorgesteld om nóg meer nederzettingen te bouwen en zelfs gebieden te annexeren.

Wie de moeite neemt om de resolutie rustig te lezen, zal zien dat ze in de verste verte niet als een anti-Israël motie kan worden gezien. Beschuldigingen die woorden bevatten als ‘anti-Joods’ of ‘verraad’ verdienen slechts minachting, geen verder commentaar. In één van de belangrijkste passages staat dat de Veiligheidsraad geen veranderingen van de “lijnen van 4 juni 1967” (de vooravond van de Zesdaagse Oorlog) erkent “behalve diegene waarover de partijen door onderhandelingen overeenstemming hebben bereikt”, en alle landen oproept “onderscheid te maken [...] tussen het grondgebied van de Staat Israël en de gebieden die sinds 1967 bezet zijn”. Dat lijkt mij een duidelijke erkenning van Israëls bestaansrecht en soevereiniteit. Het genoemde onderscheid pleeg ik zelf ook te maken, en ik denk – als Zionist – dat Israëls belang niet beter gediend kan worden dan door te benadrukken dat Israël en de bezette gebieden niet één en hetzelfde zijn. Tijdens een Chanukkah-ceremonie afgelopen weekeinde stelde de Israëlische premier dat de Klaagmuur geen bezet gebied is, en de Joodse wijk in Oost-Jeruzalem ook niet. Door net die twee plekken te noemen, en geen gewag te maken over ‘legale’ en zelfs volgens de Israëlische wet illegale nederzettingen, gaf hij indirect aan dat ook hij inziet dat het probleem elders ligt.

Jeruzalem is niet het belangrijkste onderwerp van discussie tussen Israël en de Palestijnen, daarvoor zijn creatieve oplossingen mogelijk. De Gazastrook is al lang geen bezet gebied meer, en Israël vindt het makkellijker om met Hamas om te gaan dan met de Palestijnse Autoriteit. Over de Golanhoogte heeft nauwelijks nog iemand het, niemand zal van Israël verlangen om dat strategische gebied ‘terug te geven’. Aan wie, Syrië? Niet dus. Wat overblijft is de Westoever, met de nederzettingen. Dat is – aan de Israëlische kant van het conflict – één van de angels van het conflict. De Israëlische regering blijft echter tegen beter weten volhouden dat de Westbank een o-n-l-o-s-m-a-k-e-l-i-j-k deel van de Joodse staat is. Ze weigert, of is niet in staat, onder ogen te zien dat landen als de Verenigde Staten en Groot Britannië weliswaar graag met Israël samenwerken op  economisch en militair gebied, maar nooit Israëls aanspraken op de Westoever zullen kunnen of willen erkennen. Door net te doen alsof de hele wereld gek is en alleen wij weten hoe het zit, en door in zekere zin samen met Donald Trump (en Poetin en Erdogan) die hele wereld de oorlog te verklaren, schaadt Binyamin Nethanyahu Israëls belang. Zelfs Ben Dror Yemini en Dan Margalit, twee prominente journalisten die meestal pleitbezorgers van Bibi zijn, hebben dit de afgelopen dagen erkend. Het is de vraag of de Israëlische kiezers dit nu eindelijk ook gaan inzien, en of zich binnen afzienbare tijd een geloof- en betrouwbaar politiek alternatief in Israël zal aanbieden. De kans daarop is klein, een werkelijke oppositie is hier al jarenlang ver te zoeken. En dus, ondanks wat voor resoluties dan ook, zal de Israëlische regering vanaf 20 januari, met Washingtons zegen, waarschijnlijk vrolijk verder kunnen bouwen in de bezette gebieden. Maar Obama kan tenminste aan de borreltafel zeggen dat hij één van zijn kwelduivels toch mooi even de waarheid heeft gezegd.

No comments: